Năng suất mủ
cao su phụ thuộc vào đặc tính di truyền của giống, kỹ thuật chăm sóc và đặc biệt
là hàm lượng và tỷ lệ các chất dinh dưỡng cung cấp theo yêu cầu sinh trưởng,
phát triển của giống. Hiện nay giá cao su cao nên xu hướng đầu tư cho thâm canh
cao su cũng tăng. Người ta nghĩ rằng cứ bón phân nhiều thì năng suất mủ cao,
nhưng nhiều kết quả nghiên cứu ở nước ngoài và cả trong nước cho thấy không
hoàn toàn như vậy.
Trong điều kiện
cụ thể của từng vùng thì việc cung cấp phân bón cần phải căn cứ vào chất đất và
thời kỳ sinh trưởng của cây. Nhiều công trình nghiên cứu cũng như thực tiễn sản
xuất cho thấy năng suất mủ cao su phụ thuộc chặt chẽ vào năng lực sinh trưởng của
cây thời kỳ kiến thiết cơ bản. Thời kỳ này dao động từ 6-8 năm đầu. Chính vì vậy,
ngoài việc xác định mật độ thích hợp và kỹ thuật trồng thì việc bón phân cho
cao su ở thời kỳ này cần được quan tâm đúng mức.
Những tài liệu
công bố kết quả nghiên cứu bón phân cho cao su ở thời kỳ kiến thiết cơ bản cho
thấy rằng, đạm (N), lân (P) và kali (K) là 3 yếu tố cây cần nhiều hơn cả, trong
đó N và P cây cần nhiều nhất để đâm cành, ra lá, phát triển bộ rễ và vanh thân.
Cũng có người hỏi như vậy liệu ở thời kỳ kiến thiết cơ bản, cao su không cần
các chất trung và vi lượng như những loại cây trồng khác? Xin được trả lời rằng
trong thời kỳ kiến thiết cơ bản, cao su vẫn cần các chất trung và vi lượng như
các loại cây trồng khác, đặc biệt khi cao su được trồng trên loại đất xám bạc
màu hay đất có độ dốc cao, đất thường bị xói mòn.
May thay cao
su có bộ rễ ăn sâu vào đất sớm, nên cây có khả năng tìm kiếm đủ để sử dụng cho
nhu cầu sinh trưởng của cây trong giai đoạn cây chưa phải lâm vào thời gian cực
trọng đối với các chất này. Dẫu vậy, để đảm bảo an toàn cho quá trình sinh trưởng
của cao su, việc sử dụng loại phân bón có kèm theo trung và vi lượng vẫn được
khuyến khích. Trong số các chất trung lượng thì Magiê (Mg), Canxi (Ca) và Lưu
huỳnh (S) cây cần được cung cấp cũng rất khác nhau, phụ thuộc vào hàm lượng các
chất này có sẵn trong đất và đặc tính của giống.
Ví dụ, một
nghiên cứu ở nước ngoài để hiệu lực của Mg bón cho cao su kiến thiết cơ bản đã
chứng minh rằng chỉ có giống cao su RRIC103 được bón liều 11-22g Mg/cây mới làm
tăng chất khô, còn các giống cao su khác như PB86, RRIC 100 và RRIC 121 thì
không thấy có thay đổi cả trọng lượng tươi và cả chất khô ở mức đáng tin cậy.
Chính vì vậy trong thời kỳ kiến thiết cơ bản dù bón loại phân gì cũng cần ưu
tiên cung cấp đầy đủ và cân đối các chất đa lượng. Dựa trên các kết quả nghiên
cứu trong nước và nhu cầu cao ở thời kỳ kiến thiết cơ bản, loại phân NPK
20-20-15 +TE Đầu Trâu được coi là có tính thích ứng rộng cho cao su trên nhiều
vùng, và được khuyến cáo sử dụng theo các năm tuổi dưới đây:
Năm thứ 1:
bón từ 150-200 kg/ha, tương đương với: 30-40 N +
30-40 P2O5 +
22,5 – 30 K2O /ha
Năm thức 2:
bón từ 200-250 kg/ha, tương đương với: 40-50 N + 40 – 50
P2O5
+ 30-37,5
K2O
/ha
Năm thức 3:
bón từ 250-300 kg/ha, tương đương với: 50-60 N + 50-60
P2O5
+ 37,5 – 45
K2O
/ha
Năm thứ 4:
bón từ 350-400 kg/ha, tương đương với: 70-80 N + 70-80
P2O5
+ 52,5-60
K2O
/ha.
Năm thứ 5:
bón từ 450-500 kg/ha, tương đương với: 90-100 N + 90-100 N
P2O5
+ 67,5-75
K2O
/ha.
Năm thứ 6:
bón từ 550-600 kg/ha, tương đương với: 110-120 N + 110-120
P2O5
+ 82,5-90
K2O
/ha.
Trên đất đỏ chọn mức thấp, trên đất xám bạc màu và các loại đất khác chọn mức
cao nhất. Đồng thời tùy theo tình trạng cây có thể điều chỉnh mức phân cho phù
hợp. Bón các mức phân này sẽ tạo điều kiện cho vanh thân phát triển tối đa để
chuyển vào khai khác được thuận lợi.
Khi chuyển
sang thời kỳ khai thác, việc bón phân cho cao su cần dựa vào lượng dinh dưỡng bị
mất đi qua sản lượng mủ đã thu, lượng sinh dưỡng mất đi do bị rửa trôi và bị cố
định trong đất. Đồng thời cũng tính đến lượng sinh khối do lá cao su rụng xuống
đất. Theo tính toán khoa học, trung bình 30 năm khai thác, sản lượng mủ khô
trung bình đạt 1.553 kg/ha thì mỗi năm vườn cao su cũng nhận được 3.466 kg lá
khô/ha. Lượng sinh khối này lần lượt được phân giải để trả lại cho đất chất hữu
cơ, mùn và các loại khoáng mà cây đã lấy trong suốt đời sống của lá.
Các kết quả
nghiên cứu cũng như kinh nghiệm thực tiễn cho thấy trong khoảng vài năm đầu của
chu kỳ khai thác, lượng phân tồn dư ở thời kỳ kiến thiết cơ bản có ảnh hưởng lớn
đến sản lượng mủ. Vì vậy nếu thời kỳ kiến thiết cơ bản được bón phân và chăm
sóc cẩn thận thì vài năm đầu của kiến thiết khai khác nhu cầu phân bón không
đòi hỏi khắt khe như các năm về sau. Thực tiễn cho thấy trong kiến thiết khai
thác, lượng phân bón và tỷ lệ bón có sự khác biệt với thời kỳ kiến thiết cơ bản.
Theo đoàn Công Nghiệp Cao Su VN, lượng phân bón trung bình nhiều vùng là 80 N +
60
P2O5
+ 80
K2O
/ha. Theo kết quả nghiên cứu của Tống Viết Thịnh (2007), cao su
khia thác từ 2-6 năm tuổi. lượng phân bón khuyến cáo là 87N-30
P2O5
-93
K2O
và từ
6-10 năm là 88N-30
P2O5
-80
K2O
. Dựa trên các kết quả nghiên cứu này, đồng thời dựa
vào kết quả điều tra, đánh giá trong sản xuất, Cty Cổ Phần phân bón Bình Điền
đã sản xuất loại phân bón cho cao su thời kỳ khai thác hiệu Đầu Trâu NPK cao su
16-6-18 có chứa các chất trung và vi lượng cần thiết, phân dạng bột, dễ tan, tiện
lợi khi bón thúc, chi ra bón 3 đợt: đợt 1/đầu mùa
mưa; đợt 2/giữa mùa mưa và đợt 3/cuối mùa
mưa. Lượng bón và thời kỳ bón được tóm tắt trong bảng dưới đây:
Liều lượng
khuyến cáo trên có thể được điều chỉnh tùy tình trạng thực tế từng vườn cao su.
Nhưng áp dụng lượng phân này sẽ rất thuận lợi công bón, chỉ có 1 loại phân
nhưng cân đối về tỷ lệ dinh dưỡng cho cao su khai thác để có năng suất và hiệu
quả kinh tế tối ưu.
|
Đất
đỏ bazal, đất đen
Liều
bón 450-600 kg/ha
|
Đất
xám bạc màu và đất khác
Liều
bón 500-700 kg/ha
|
|
1/
Đầu mùa mưa: 200-250kg
|
1/
Đầu mùa mưa: 250-300kg
|
|
2/
Giữa mùa mưa:100-150kg
|
2/
Giữa mùa mưa:100-150kg
|
|
3/
Cuối mùa mưa:150-200kg
|
3/
Cuối mùa mưa:150-250kg
|